Wizerunki księżnej Eleonore Charlotte von Württemberg-Mömpelgard

W roku 2026 mija dokładnie 350 lat od zakupu Twardogóry przez księżną Eleonore Charlotte von Württemberg-Mömpelgard. Księżna na stałe wpisała się w historię miasta zapoczątkowując prawdziwy skok w jego rozwoju.

Unikalne ryciny i opisy pochodzą z dzieła Gottfrieda Dewerdecka Silesia numismatica oder Einleitung zu dem Schlesischen Müntz=Cabinet („Śląska numizmatyka czyli wstęp do śląskiej kolekcji monet”) z 1711 roku. Publikację tę udostępniają Polona, Opolska Biblioteka Cyfrowa oraz Münchener Digitalisierungszentrum.

Na planszy powyżej znajdują się odrysy dwóch medali, na których rewersach Eleonora Charlotta ukazywana jest samodzielnie. Na awersach medali znajduje się podobizna jej męża.

Pierwszy z medali to medal ślubny z 1672 roku – wybity z okazji zawarcia małżeństwa z księciem Sylwiuszem Fryderykiem, gdy przyszła władczyni miała 16 lat. Wokół jej wizerunku widnieje tytulatura: ELEON. CHARL. D. G. DUC. WURT. T. & CHAST. I. SIL. OLSN. COM. M. & COLL. D. I. H. ST. F. & M. (Eleonora Charlotta z Bożej łaski księżna Wirtembergii, Teck i Chatillon, na Śląsku Oleśnicy, hrabina Mömpelgard i Colligny, Pani Heidenheim, Sternberk, Festenberg i Medzibor). Na krawędzi medalu umieszczono piękną łacińską sentencję: QVOS VIRTUTIS FACIES . HOS . FACIERVM . QVOQ . VIRTUS . SOCIAT („Tych, których łączy oblicze cnoty, jednoczy także cnota ich obliczy”). Jest to łacińska maksyma, która w poetycki sposób mówi o głębokiej więzi i harmonii między ludźmi. Sugeruje ona, że osoby, które dzielą te same wysokie wartości moralne (cnotę), są do siebie podobne lub zjednoczone również w swoim ziemskim, zewnętrznym wizerunku.

Medal z okazji 5-lecia małżeństwa z 1677 roku – z inskrypcją ELENOROA: CAROLINA: DG. DUCISS. WURTTEMB. TEC. & OLS. Na krawędzi medalu znajduje się sentencja: + SI. DEUS. PRO. NOBIS, QUIS. CONTRA. NOS ANNO. CHRISTI . MDCLXXVII. CONIUGII QUINTO.
SI DEUS PRO NOBIS, QUIS CONTRA NOS – „Jeśli Bóg z nami, któż przeciwko nam?” (To bardzo popularna sentencja chrześcijańska, pochodząca z Biblii, a dokładniej z Listu do Rzymian 8,31). ANNO CHRISTI MDCLXXVII – „Roku Chrystusowego 1677”. CONIUGII QUINTO – „w piątym (roku) małżeństwa” lub „w piątym (roku) pożycia małżeńskiego”.

Analizując wizerunki księżnej Eleonore Charlotte warto zwrócić uwagę na szczegóły barokowej mody arystokratycznej z końca XVII wieku. W obu wizerunkach włosy księżnej są rozdzielone przedziałkiem i budujące objętość po bokach twarzy, co było charakterystyczne dla lat 70. XVII wieku. Widoczne są gęste loki lub pukle opadające na ramiona, które podkreślały wysoki status społeczny - są to początki stylu fontange. Szczegółowo oddany został również ubiór. Gorsety sukien są bogato zdobione misternym, pionowym haftem, perłami oraz ornamentami roślinnymi. Dekolty są mocno odsłonięte (zgodnie z ówczesną modą) i wykończone bogato i ozdobnie. Uwagę zwracają eleganckie, ciasno przylegające do szyi sznury pereł oraz bogato zdobione brosze lub spinki na gorsecie (widoczne m.in. na lewym medalu). Perły były w XVII wieku symbolem bogactwa, czystości i wysokiego statusu.

Druga plansza prezentuje awersy medali z wizerunkami księcia Sylwiusza Fryderyka i księżnej Eleonore Charlotte, wybite z okazji 40. urodzin księżnej. Insygnia i skróty tytularne (SYL. FRIDD. G. DUX. W. T. IN SIL. OLS. C. M. D. I. H. ST. & M; ELE.CHAR. D.G.D.W.T.& CH...) po raz kolejny przypominają o rozległych włościach wśród których Twardogóra (Festenberg) zajmowała ważne miejsce.
Po raz kolejny uwagę zwracają bogato zdobione stroje i jeszcze wyższe, zbudowane z misternych loków fryzury małżonków.

Zachowane materialne świadectwa numizmatyczne stanowią nie tylko cenne przykłady barokowej sztuki medalierskiej, lecz przede wszystkim źródła historyczne o charakterze prozopograficznym i dynastycznym.
Numizmatyka i portret dawny pozwalają spojrzeć na historię dosłownie „twarzą w twarz”. Dzięki rycinom z dzieła Dewerdecka widzimy realną osobę – w wieku zaledwie 16 lat jako młodziutką pannę młodą, a później dojrzałą władczynię.