Szablak krwisty (Sympetrum sanguineum) samica

Szablak krwisty (Sympetrum sanguineum) swoją polską i łacińską nazwę zawdzięcza samcom, które w dojrzałym wieku przybierają jaskrawy, krwistoczerwony kolor. Samice natomiast pozostają maskująco żółto-brązowe, przez co bardzo łatwo pomylić je z innymi gatunkami. Przynależność gatunkową zdradza jednak między innymi ubarwienie nóg.


Photo: @bowess CC BY-SA 4.0

Jest to jeden z najbardziej charakterystycznych i powszechnych przedstawicieli ważek różnoskrzydłych w Polsce. Ponieważ występuje tu silny dymorfizm płciowy, cechy rozpoznawcze różnią się w zależności od płci. Od bardzo podobnych szablaków zwyczajnych czy późnych obie płcie szablaka krwistego różnią się całkowicie czarnymi nogami.
Dojrzałe samce (może jeszcze uda mi się takiego sfotografować) są ntensywnie krwistoczerwone. Czerwony jest zarówno odwłok, jak i przód tułowia oraz fragmenty głowy. Ich odwłok jest wyraźnie rozszerzony w tylnej części (segmenty 6–8), co nadaje mu maczugowaty kształt. Oczy są duże, stykające się ze sobą, w górnej części ciemnoczerwone lub brązowawe. Samice oraz młode samce są żółto-ochrowe lub jasnobrązowe. Z wiekiem u samic na boku tułowia i odwłoka pojawiają się wyraźne, czarne wzory i linie. Kształt odwłoka samicy jest bardziej cylindryczny, dość masywny, bez widocznego przewężenia.
Ciało szablaka krwistego ma długość około 37 mm, a rozpiętość skrzydeł sięga 6 centymetrów.

Częstość występowania w Polsce

Szablaki to typowe ważki końca lata i jesieni. Są aktywne od czerwca nawet do listopada, z największym szczytem pojawu w sierpniu i wrześniu.Larwy oczywiście rozwijają się w wodzie. Preferują płytkie, mocno zarastające zbiorniki stojące (stawy, glinianki, starorzecza), wolno płynące rowy melioracyjne i strumienie o bogatej roślinności szuwarowej. Dorosłe szablaki krwiste uwielbiają ciepło i bardzo często oddalają się od wody w poszukiwaniu pokarmu. Najłatwiej spotkać je na nasłonecznionych drogach i ścieżkach biegnących przez łąki lub skraje lasów, w zaroślach i na polanach. Ważki te mają nawyk siadania na wystających, suchych patykach, kamieniach lub bezpośrednio na ziemi, skąd czatują na drobne owady. Przesiadują również na pniach drzew i suchych roślinach. Można je spotkać w miejskich parkach i w ogródkach (szczególnie, jeżeli są w nich oczka wodne).

Szablak krwisty (Sympetrum sanguineum) to gatunek bardzo pospolity i niezwykle liczny na terenie całego kraju. Należy do liczebnościowej czołówki najpospolitszych polskich ważek (obok szablaka zwyczajnego). Według kryteriów Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) posiada status gatunku najmniejszej troski (LC). Występuje dosłownie wszędzie – od nizin nadmorskich, przez całą Polskę centralną, aż po tereny podgórskie i górskie (spotykany jest do wysokości około 1100 m n.p.m.).


Photo: @bowess CC BY-SA 4.0

Kilka ciekawostek.

Większość gatunków ważek w Polsce zimuje w stadium podwodnej larwy. Szablak krwisty stosuje jednak alternatywną, bezpieczniejszą strategię. Jaja składane pod koniec lata i jesienią zapadają w tzw. diapauzę zimową. Rozwój zarodka zostaje całkowicie zatrzymany na czas mrozów. Larwy wylęgają się z nich dopiero wiosną kolejnego roku, gdy woda w strumieniach i rozlewiskach zaczyna się nagrzewać.

Proces składania jaj u tego gatunku jest ciekawy. Gody odbywają się w locie, podczas którego para wykonuje lot nurkowy nad wodą. Samica wyrzuca zapłodnione jaja na powierzchnię wody poruszając odwłokiem. Samiec w tych momentach zawisa w pobliżu i odpędza inne zbliżające się samce.

Szablaki uwielbiają wygrzewać się na słońcu, ale w upalne dni grozi im przegrzanie. Aby temu zapobiec, stosują tak zwaną pozycją obelisku. Ważka unosi odwłok pionowo w górę, kierując go bezpośrednio w stronę słońca. Dzięki temu minimalizuje powierzchnię ciała, na którą padają promienie słoneczne.


Photo: @bowess CC BY-SA 4.0

Choć cykl rozwojowy szablaka krwistego (od jaja do śmierci naturalnej) trwa około roku, to stadium, które możemy podziwiać gołym okiem – czyli postać dorosła (imago) – żyje niezwykle krótko. Po opuszczeniu środowiska wodnego i przeobrażeniu, dorosła ważka żyje średnio zaledwie od kilku tygodni do maksymalnie dwóch miesięcy. Ten czas jest w całkowicie podporządkowany polowaniu oraz przedłużeniu gatunku


Photo: @bowess CC BY-SA 4.0

Czy szablak krwisty jest groźny?

Szablak krwisty jest całkowicie nieszkodliwy dla człowieka i nie wywołuje żadnych szkód. Ważki nie posiadają żądła i nie produkują jadu, więc fizycznie nie są w stanie użądlić. Wprawdzie szablaki to drapieżniki wyposażone w silny aparat gębowy typu gryzącego, ale używają go wyłącznie do łapania i rozdrabniania innych owadów w locie. Ich żuwaczki są zbyt małe i delikatne, by przebić ludzką skórę.

Zdjęcia udostępniam na licencji Creative Commons - uznanie autorstwa, na tych samych warunkach.

Szablak krwisty (Sympetrum sanguineum), Wesółka, Dolny Śląsk, Polska, 29 sierpnia 2026
Sympetrum sanguineum, the ruddy darter, die Blutrote Heidelibelle, Wesolka, Lower Silesia, Poland, taken 29 August 2026
Camera: Lumix DMC-FZ1000