Obrostka letnia (Dasypoda hirtipes)

Obrostka letnia (Dasypoda hirtipes) to jedna z najbardziej urokliwych pszczół samotnic, jakie możemy spotkać w Polsce. W lipcu udało mi się sfotografować samce tego gatunku wyróżniające się pięknym, srebrzystobiałym owłosieniem.


Photo: @bowess CC BY-SA 4.0

Obrostka letnia to pszczoła średniej wielkości (ok. 12–15 mm), należąca do rodziny spójnicowatych (Melittidae).

Gatunek ten wykazuje wyraźne różnice między płciami. Samce (widoczne na zdjęciach) są całe pokryte bardzo gęstym, długim i miękkim owłosieniem w odcieniu srebrzystobiałym lub bladożółtym. Nie posiadają one „szczoteczek” na nogach, ponieważ nie zbierają pyłku dla potomstwa. Natomiast od samic pochodzi nazwa rodzaju (Dasypoda oznacza „grubonoga”). Na tylnych nogach mają one niezwykle długie, gęste, pomarańczowe włoski, które służą do transportu pyłku. Wygląda to, jakby pszczoła miała na sobie za duże, puchate spodnie. Włoski u samic są ciemniejsze: od żółtych do miodowo-brązowawych.
U obu płci oczy są duże i czarne. Ważne dla identyfikacji gatunku jest występowanie w skrzydle przednim 2 komórek kubitalnych Cu.


Photo: @bowess CC BY-SA 4.0

Częstość występowania w Polsce

Obrostka letnia jest w Polsce gatunkiem pospolitym, ale jej występowanie jest ściśle uzależnione od rodzaju gleby. Jest to pszczoła typowo psammofilna (piaskolubna). Spotkać ją można tam, gdzie gleba jest luźna i piaszczysta: na wydmach śródlądowych, piaszczystych drogach, w piaskowniach czy na suchych murawach.
Pojawia się stosunkowo późno w porównaniu do innych pszczół – dopiero od czerwca, a jej główny okres lotów przypada na lipiec i sierpień.


Photo: @bowess CC BY-SA 4.0

Kilka ciekawostek.

Obrostki to pszczoły samotnice, które gniazdują w ziemi. Potrafią wykopać w piasku korytarze o bardzo dużej głębokości – nawet do 60 cm. Na końcu tunelu samica buduje komory lęgowe.

Gatunek ten jest oligoletyczny, co oznacza, że zbiera pyłek tylko z konkretnej grupy roślin – głównie z rodziny złożonych (Asteraceae), takich jak cykoria podróżnik, jastrzębce, pępawy czy widoczny na zdjęciach starzec jakubek (Jacobaea vulgaris Gaertn.) .

Samce obrostek często nocują kuląc się i przyczepiając żuwaczkami do łodyg lub kwiatów roślin, zamiast wracać do gniazd (których zresztą same nie budują).


Photo: @bowess CC BY-SA 4.0

Czy obrostka letnia jest groźna dla ludzi i ogrodu?

Dla człowieka obrostka letnia jest całkowicie niegroźna. Jak większość pszczół samotnic jest niezwykle łagodna. Samce w ogóle nie posiadają żądła. Samice mają żądło, ale używają go tylko w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia (np. przy silnym przyciśnięciu do skóry), a ich jad jest znacznie słabszy niż jad pszczoły miodnej.

Dla ogordu jest to owad wybitnie pożyteczny. Jako dzika pszczoła jest rewelacyjnym zapylaczem, a jej obecność w ogrodzie świadczy o tym, że środowisko jest naturalne i przyjazne dzikiej przyrodzie. Nie niszczy roślin – jej korytarze w ziemi są wąskie i w żaden sposób nie szkodzą systemom korzeniowym.

Mam nadzieję, że w ym roku uda mi się sfotografować również samice z ich charakterystycznymi pantalonamil

Zdjęcia udostępniam na licencji Creative Commons - uznanie autorstwa, na tych samych warunkach.

Obrostka letnia (Dasypoda hirtipes), Twardogóra, Dolny Śląsk, Polska, 16, 21, 24 lipca 2025
Dasypoda hirtipes, pantaloon bee or hairy-legged mining bee, die Hosenbiene, Twardogóra, Lower Silesia, Poland, taken 16th, 21st , 24th July 2025
Camera: Lumix DMC-FZ1000